O Wydawnictwie | wersja beta

Tekst eksperta: Kilka słów o percepcji słuchowej

Tekst eksperta: Kilka słów o percepcji słuchowej

W dobie nowoczesnych technologii i urządzeń cyfrowych, w których mózg człowieka angażowany jest przede wszystkim przez techniki wizualne, słuchanie znajduje się często na drugim planie. Jednak to właśnie od percepcji słuchowej, w integracji z bodźcami płynącymi z innych zmysłów i obszarów percepcyjnych, zależy harmonijny rozwój dziecka.

Percepcja słuchowa – wraz ze wszystkimi jej elementami – ważna jest z wielu powodów. Najważniejszy z nich to fakt, że jej rozwój i prawidłowe funkcjonowanie ma istotny wpływ na kształtowanie się umiejętności charakterystycznych tylko dla ludzi: słownego porozumiewania się, pełnego rozumienia mowy, myślenia, czytania oraz pisania. Trudno przecenić którykolwiek jej składnik. Wszystkie są niezwykle ważne i rozwijają się stopniowo. Pozwalają dziecku na zdobywanie nowych i coraz bardziej skomplikowanych umiejętności, związanych przede wszystkim z opanowywaniem mowy i języka, a także nabywaniem świadomości językowej.

Żeby percepcja słuchowa rozwijała się bez zakłóceń, niezbędny jest prawidłowo funkcjonujący słuch fizjologiczny. Słyszenie jest procesem biernym, zależnym wyłącznie od sprawności narządu słuchu i – co jest ogromnie ważne – umożliwia rozwój uwagi słuchowej, procesu aktywnego, wymagającego zaangażowania słuchacza. Bez względu na wiek, słuch pozwala rozumieć innych, a dziecku kształtować mowę. Dziecko, które nie słyszy, nie będzie potrafiło budować skojarzeń, a w konsekwencji uruchamiać myślenia słownego i pamięci słownej. Uszkodzenie słuchu ma zawsze negatywny wpływ na rozwój językowy dziecka. Im ubytek słuchu jest większy, tym bardziej zaburzony jest rozwój mowy i języka.

Mając pewność, że dziecko dobrze słyszy, można celowo dostarczać mu bodźców dźwiękowych od pierwszych dni życia. Ich ilość i różnorodność będziemy rozszerzać w miarę osiągnięć rozwojowych dziecka. Pierwsze dwa lata życia to czas, w którym mózg jest najbardziej chłonny na stymulację dźwiękową. Jeżeli wtedy – a także i później – dziecko otrzyma wiele różnorodnych bodźców dźwiękowych, to przy współudziale również innych zmysłów, będzie następowała ich integracja oraz tworzenie wyobrażeń i pojęć. Efektem będzie poszerzenie wiedzy o otaczającym świecie. Zacznijmy od wywoływania reakcji na bodziec np. odwracania głowy w kierunku źródła dźwięku i innych reakcji ciała na bodziec słuchowy, poprzez prowokowanie u niemowlęcia jego aktywnych reakcji głosowych, a następnie dźwiękonaśladowczych. Wczesna stymulacja dźwiękowa będzie procentowała później. Kiedy dziecko rozpocznie okres przedszkolny, będzie potrafiło słuchać, rozumieć i wykonywać polecenia w grupie dzieci. Będzie rozumiało treść czytanej bajki i zapamięta rymowankę. Nieco później nauczy się rozróżniać dźwięki mowy i kontrolować je w mowie własnej. Z powodzeniem będzie nabywało umiejętność czytania oraz pisania.

Przy poruszaniu tak ważnego zagadnienia, jakim jest "percepcja słuchowa" warto też wspomnieć o niekorzystnym wpływie najnowszych technologii na jej rozwój. Obecnie niestety już bardzo małe dzieci mają dostęp do smartfonów, komputerów i telewizorów. Problemem staje się nadmiar bodźców, szczególnie wzrokowych. W takiej sytuacji małe dziecko staje się mniej wrażliwe na bodźce słuchowe, a starsze wyłącza swoją wyobraźnię, która w wieku przedszkolnym powinna intensywnie się rozwijać. Dostęp do nowych mediów powinien być w znacznym stopniu ograniczany. Dzieci do dwóch lat nie powinny w ogóle korzystać z tego typu urządzeń. Filmy przeznaczone dla dzieci mają wartość poznawczą, nie zastąpią one jednak bezpośredniego kontaktu z rodzicem lub opiekunem, podczas którego przy czytaniu lub oglądaniu książeczki kształtują się więzi. Zbyt długie oglądanie telewizji czy granie w gry komputerowe powoduje wolniejszy rozwój mowy i zubaża komunikację z otoczeniem. Jest też przyczyną zaburzeń koncentracji uwagi. Bardzo szybko może spowodować uzależnienie dziecka, objawiające się agresją oraz rozdrażnieniem. Warto się zatem zastanowić nad bilansem zysków i strat.

 

Bożena Senkowska

autorka serii "Słucham i wymawiam"

do góry
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl